Beyond Bulls & Bears

Alternatieven

Politiek, Beleid en Marktveerkracht

Dit jaar is op vele fronten erg onzeker en verrassend geweest. Terwijl de Verenigde Staten verstrikt zaten in een pre-verkiezingsdrama en er speculatie was over wat de Federal Reserve zou aanzetten om de rente te verhogen, stemde het Verenigd Koninkrijk voor een Brexit en namen verschillende centrale banken over de hele wereld hun toevlucht tot een negatieverentebeleid in een poging om de groei aan te zwengelen. Hoewel niemand de toekomst kan voorspellen, hebben we drie van onze beleggingsteamleaders samengebracht voor een rondetafelgesprek over de ontwikkelingen die volgens hen de wereldwijde markten zullen beïnvloeden in de tweede helft van het jaar, en over hun strategieën voor toekomstige posities.

This post is also available in: Engels Vereenvoudigd Chinees Frans Italiaans Duits Spaans Pools

Met welke factoren en gebeurtenissen moeten beleggers volgens u rekening houden voor de rest van het jaar, en zelfs misschien tot in 2017?

Rick Frisbie: We zijn op onze hoede voor mogelijke exogene gebeurtenissen. Ik denk dat we zullen blijven observeren hoe de Brexit evolueert. Kort na de feiten is er heel wat marktturbulentie geweest, maar de markten buiten het Verenigd Koninkrijk zijn snel hersteld. De herfst en winter zullen helemaal in het teken staan van wat de Federal Reserve (Fed) gaat doen. Dat gaat van de Fed futures tot de ‘stembriefjes’ van de gouverneurs, aangezien dit er allemaal op wijst dat men van het extreem soepele beleid wil afstappen. Volgens ons zijn productiviteitstoenames de ideale overgang van de huidige NIRP & ZIRP (nulrentebeleid en negatieverentebeleid), maar we zien gewoon geen sterke tekenen van economische groei in de ontwikkelde landen.

We moeten ook nog afwachten welke invloed de Amerikaanse verkiezingen zullen hebben op de vooruitzichten voor de aandelenmarkten. We weten dat de Amerikaanse groei verder blijft kabbelen, en dat de markten niet altijd gunstig staan tegenover politieke regimes die gericht zijn op belastingverhogingen en een grotere welvaartsverdeling.

Michael Hasenstab: Nu we uitkijken naar het einde van het jaar, moeten we ons afvragen of de Amerikaanse overheidsrentes die we vandaag zien wel zin hebben, gelet op de toenemende inflatie en de veerkracht die de Amerikaanse economie heeft laten zien. Volgens ons kan de rally van de Amerikaanse Treasuries even snel omslaan als hij begonnen is, en daarom vermijdt ons team echt dat domein. Ten tweede maken we ons in de eurozone zorgen over de opkomst van het nationalisme, dat het eurozoneproject ter discussie stelt. Het is ongelooflijk moeilijk om een fiscale unie te vormen door alle geopolitieke uitdagingen in Europa. Daarom geven we de voorkeur aan een shortpositie in de euro als afdekking tegen politieke risico’s die zich kunnen blijven voordoen. Bovendien verlamt de uitzonderlijke rally van de Japanse yen de economie, en wakkert dit de deflatoire druk opnieuw aan. Wij denken dat de Japanse economie en de beleidsmakers het knap lastig krijgen met de opgedreven niveaus van de yen en daardoor lijkt de enorme rally van de yen voor ons moeilijk houdbaar en mikken we op een trendommekeer.

We zijn doorgaans erg selectief in de opkomende landen. Het analyseren van de beleidsbeslissingen van elk land en het politieke landschap zal volgens ons in de toekomst erg belangrijk zijn, aangezien de verschillen waarschijnlijk groot zullen zijn. Differentiatie zal volgens ons van groot belang zijn naar het einde van het jaar, en ook volgend jaar. Je kan opkomende markten niet als één homogeen blok behandelen – dat is onze hoofdboodschap.

Ed Perks: De Amerikaanse aandelenmarkt is in 2016 inderdaad overduidelijk de voortrekker geweest op wereldvlak. Op het vlak van relatieve waardering, als we kijken naar aandelen en andere markten, zijn we ons erg bewust van de invloed die de Brexit kan hebben op de groei in de eurozone, maar meer algemeen zijn er, zoals Michael al aangaf, regio’s in de wereld met economieën die veel gezonder zijn dan de consensus denkt. Ik denk dat dit voor de aandelenmarkten in 2017 een belangrijk punt wordt, en hoewel we positief blijven voor de Amerikaanse markt, denken we ook dat er een kans bestaat dat de Amerikaanse aandelenmarkt als wereldwijde voortrekker het stokje zal doorgeven.

Politieke onzekerheid heeft duidelijk een impact op de wereldwijde financiële markten in 2016. Hoe heeft dit de visies van uw beleggingsteams beïnvloed?

Rick Frisbie: We zien in de wereld een paar geopolitieke hotspots en politieke uitdagingen, zoals een opkomst van het populisme in de Verenigde Staten en elders, die zich heeft geuit door een opschudding van de gevestigde politieke orde. In de Verenigde Staten hebben we ontevreden en achtergestelde stemmers uit de arbeidersklasse, en daardoor is het politieke kader opgeschoven in de richting van het populisme. In Europa hadden de waarnemers de reële steun voor een Brexit in het Verenigd Koninkrijk aanvankelijk verkeerd ingeschat. In de rest van de wereld hebben we verschillende politieke bewegingen en kandidaten zien opkomen die niet tot de mainstream behoren.

We positioneren ons zeker op een meer defensieve manier. Er is een gezegde dat “wanneer de CBOE Volatility Index (VIX index) laag is, is het tijd om te gaan” – de VIX wordt vaak vernoemd als de angstbarometer, en wanneer die op een laag niveau staat, kan dat volgens ons een goed moment zijn om wat risicovolle effecten van de hand te doen. Momenteel handelt de VIX rond de 13, maar het 20-jarige gemiddelde noteert net boven de 20 of 21. Hij noteert dus op een lager dan gemiddeld niveau, en dat betekent dat veel beleggers zich minder zorgen maken over risico en misschien wat overmoedig zijn.

Er is al 35 jaar een seculaire stierenmarkt aan de gang in vastrentende effecten, wat geen openbaring is, maar mensen beginnen het vertrouwen in centrale banken te verliezen. Sinds de val van Lehman Brothers in 2008 hebben de 50 belangrijkste centrale banken ter wereld de rente al 673 keer verlaagd, en hun pogingen om een negatieve rente toe te passen zijn vruchteloos gebleken. We denken dat er in de wereld vele risico’s bestaan, en daarom is het een goed moment om defensief te zijn. Dat gezegd hebbende, hebben de economieën van de opkomende landen doorgaans een positieve economische groei neergezet die voor het eerst in vier jaar weer aantrekt. Daarnaast is de overdreven, oververkochte scherpe daling van de grondstoffenprijzen wat gestabiliseerd. De wereld is gevuld met heel wat ontwrichtingen en het ligt voor de hand dat verschillende rente- en valutaregimes zich zullen loswrikken.

Nadat we voor in onze multi-asset portefeuilles bij Franklin Templeton Solutions een vrij bullish positie hadden ingenomen, zijn we daar een beetje van afgestapt en zijn we ons defensiever gaan positioneren voor het vierde kwartaal, aangezien de Amerikaanse verkiezingen voor de deur staan en er elders nog zaken gebeuren.

Ed, hoe houdt jouw team rekening met politieke onzekerheid?

Ed Perks: Rick heeft een paar factoren aangehaald waarmee we rekening moeten houden met betrekking tot politieke onzekerheid, maar nu we nadenken over de gevolgen van de Brexit en de onzekerheid die er aan vooraf ging, bleek het toch een behoorlijke verrassing. Na de extreme volatiliteit die volgde op de Brexit, begonnen de wereldmarkten over het algemeen te stabiliseren. Uiteindelijk denk ik dat dit de stelling bevestigt dat het bijzonder moeilijk is om de uitkomst van zulke situaties in te schatten. Bij Franklin Templeton Equity willen we vooral de economische omstandigheden en de financiële gezondheid en fundamentals van de individuele bedrijven begrijpen in de sectoren en branches waarin we beleggen. Wanneer onverwachte gebeurtenissen uitkomen, zorgt dat voor een ontwrichting, maar ook voor kansen voor beleggers die meer op lange termijn denken. We maken ons klaar om mogelijk gebruik te maken van zulke ontwrichtingen die zich op korte termijn kunnen voordoen.

Wanneer we spreken over onzekerheid en onverwachte gebeurtenissen, denken we natuurlijk meteen aan de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november, waarover we het al kort hadden. Kan elk van jullie de nakende presidentsverkiezingen eens in perspectief plaatsen voor beleggers, en aangeven hoe jullie dergelijke gebeurtenissen beheren?

Michael Hasenstab: Ik vind de volatiliteit die momenteel gepaard gaat met de politieke polarisatie in de Verenigde Staten en Europa interessant, omdat ze bestaat naast een heel andere dynamiek in de opkomende landen. In de ontwikkelde markten hebben we het populisme zien opkomen omdat bepaalde stemmers zichzelf als achtergesteld beschouwen. De reële lonen zijn niet gestegen, en dat veroorzaakt politieke onrust. In de opkomende landen zijn landen zoals Brazilië en Argentinië, die het spoor bijster waren en een onorthodox beleid hebben gevoerd, opnieuw een soort planeconomie geworden; deze politieke regimes zijn beëindigd en deze landen zijn opnieuw een meer mainstream en orthodox beleid gaan voeren. Mexico is een ander voorbeeld. Buiten een paar uitzonderingen zoals Turkije en Venezuela zijn de opkomende landen over het algemeen relatief stabiel gebleven. Volgens mij zijn hun onderliggende economieën veerkrachtig gebleven, hoewel de groei wat is afgezwakt.

Dit zijn wereldwijde hotspots, en in de Verenigde Staten is er onzekerheid over het beleid, maar nogmaals, we hebben ons gericht op het thema van de opkomende landen omdat we hebben vastgesteld dat economieën waarvan we vroeger aannamen dat ze politiek onstabiel waren, dat uiteindelijk minder bleken te zijn naarmate ze een meer orthodox beleid voeren. Domeinen waarvan we dachten dat ze erg riskant en kwetsbaar zijn (zoals Mexico, Indonesië en India) hebben uiteindelijk een erg rechtlijnig beleid gevoerd dat volgens mij beleggers ten goede is gekomen. De toename van het nationalisme en populisme in Europa kan volgens ons het hele eurozoneproject in twijfel trekken.

Ed Perks: Indien er twee woorden bestonden om de huidige situatie in de VS te omschrijven op het vlak van de economie en de markten, zou ik ‘stabiel’ en ‘veerkrachtig’ gebruiken.  De verkiezingen zijn nog maar enkele maanden van ons verwijderd, en ze zijn erg polariserend geweest. In zekere zin zorgt dat voor onzekerheid op de markten. Ik denk echter wel dat we dit in perspectief moeten plaatsen. Nu het resultatenseizoen voor het tweede kwartaal achter de rug is, hebben de meeste S&P 500 bedrijven verslag uitgebracht over hun prestaties en toekomstverwachtingen. Het is eerder een anekdote, maar als je de conference calls beluistert en spreekt met de analisten, behoren de Amerikaanse verkiezingen niet tot de top 5 bekommernissen van de bedrijven. Bedrijven zijn nog steeds erg gefocust op valutatrends die een invloed hebben op hun zaken, en hetzelfde geldt voor de margedruk – of het nu gaat over kosteninflatie als gevolg van loongroei of prijsdeflatie en het inkrimpen van de marges. Ze zijn nog steeds erg begaan met de Brexit en de mogelijke impact ervan op de groei in de eurozone en hun activiteiten in deze regio. Over het algemeen zijn de Amerikaanse verkiezingen echter wat naar de achtergrond verschoven. Naarmate de verkiezingen in november dichterbij komen, en zeker tijdens het resultatenseizoen van het derde kwartaal, zullen de verkiezingen opnieuw wat meer op de voorgrond komen. Wat ook het resultaat van de verkiezingen is, en zelfs indien we volatiliteit krijgen zoals na de Brexit, denk ik dat de markten de verkiezingen uiteindelijk zullen verteren en achter zich laten.

Rick Frisbie:  Ik denk dat waarnemers onzekerheid verwachten, als je kijkt naar de stand van de impliciete dollarfutures rond de verkiezingen. Er wordt wat volatiliteit verwacht, maar TINA (‘There Is No Alternative’) beheerst de aandelenmarkten al een tijd, en dat is een zegen geweest. Ik ben het er mee eens dat CEO’s en CFO’s sterk gericht zijn op het runnen van hun activiteiten, en op het efficiënt inzetten van kapitaal. De kapitaaluitgaven (Capex) zijn echter vrij zwak geweest, als gevolg van het pessimisme over de toekomstige vraag en prijszettingskracht. Ik denk dat er wat onzekerheid verwacht wordt, maar ik ben het helemaal eens met Ed dat de Amerikaanse economie gewoon verbazend sterk blijft. Ik denk dat we allemaal lange tijd met ingehouden adem afgewacht hebben of de opkomende landen veerkrachtig zouden blijven – zoals Michael al zei – en het is bemoedigend om te zien dat dit effectief het geval is en de reële groei overeind blijft.

Wat verklaart de veerkracht die de markten dit jaar hebben getoond, en misschien nog belangrijker, zijn er verborgen risico’s?

Michael Hasenstab: In het begin van het jaar was een van onze sterkste overtuigingen dat de opkomende landen oververkocht waren, zelfs toen er zoveel onzekerheid was. Er is geen gebrek geweest aan onverwachte schokken en wereldwijde volatiliteit, maar ondanks heel wat verontrustende berichten zijn de fundamentals van de meeste opkomende landen stevig gebleven. De markten zijn ongelooflijk veerkrachtig geweest, hoewel het voor ons duidelijk was dat de onderliggende fundamentals van invididuele landen van belang zijn. Neem nu Brazilië. De munt van dat land (de real) is met zowat 20% gestegen tegenover de US dollar, en de rente op 10-jarig staatspapier is gedaald van 16% aan het begin van het jaar naar minder dan 12% de afgelopen dagen. Dat is dus voor ons een van de belangrijke punten: de veerkracht van opkomende landen in een volatiele periode.

Ed Perks: Ik haak graag aan op dat thema. Wanneer we stilstaan bij onze verwachtingen voor de wereldwijde markten eind vorig jaar en begin 2016, zetten we de perceptie af tegenover de realiteit. Er was enorm veel onrust op de aandelenmarkten, maar de realiteit die we toen zagen, leek dat niet te rechtvaardigen. Toen 2016 ongeveer zes weken oud was, hadden de aandelenmarkten net het slechtste jaarbegin ooit achter de rug, tenminste voor wat de S&P 500-index index in de Verenigde Staten betreft.  De aandelenmarkten evolueerden op dat moment helemaal niet volgens de verwachtingen, maar ik denk dat de markten sindsdien vrij goed overeind zijn gebleven omdat beleggers zich te extreem hadden gepositioneerd. Veel angsten die beleggers begin 2016 hadden, zijn uiteindelijk niet uitgekomen. De Fed verhoogde de rente in de eerste jaarhelft niet, en de bezorgdheid over de crash van de grondstoffenprijzen is wat afgenomen en heeft voor wat stabiliteit gezorgd. Lage grondstoffenprijzen stimuleren op bepaalde gebieden immers de vraag. Uiteindelijk denk ik dat een van de redenen waarom de aandelenmarkten zo sterk zijn gebleven is dat beleggers zijn gaan beseffen dat de bedrijven behoorlijk gezond zijn. De bedrijven blijven behoorlijk evenwichtig, en vele ervan hebben beslist om hun kapitaal in te zetten op een manier die gunstig is gebleken voor hun aandeelhouders. Denken we maar aan het toekennen of verhogen van dividenden, en de inkoop van eigen aandelen.
De verklaringen, meningen en analyses vertegenwoordigen het persoonlijke standpunt van de beleggingsbeheerder. Zij zijn enkel bedoeld ter algemene informatie en mogen niet worden beschouwd als individueel beleggingsadvies of als een aanbeveling of verzoek om enig effect te kopen, te verkopen of te houden, of enige beleggingsstrategie te volgen. Ze vormen geen juridisch of fiscaal advies. De informatie in dit document wordt verstrekt per de publicatiedatum en kan zonder kennisgeving veranderen, en is niet bedoeld als een volledige analyse van elk belangrijk feit over een land, regio, markt of belegging.

Er kunnen bij de opstelling van dit document gegevens van externe bronnen zijn gebruikt die niet onafhankelijk door Franklin Templeton Investments (‘FTI’) zijn gecontroleerd of bevestigd. FTI aanvaardt geen aansprakelijkheid voor verliezen die voortvloeien uit het gebruik van deze informatie, en de gebruiker dient zelf te bepalen in welke mate hij wil vertrouwen op deze verklaringen, meningen en analyses. Producten, diensten en informatie zijn mogelijk niet in alle rechtsgebieden beschikbaar en worden alleen door andere gelieerde ondernemingen van FTI en/of hun distributeurs aangeboden als dat door de lokale wet- en regelgeving wordt toegestaan. Gelieve uw eigen beleggingsadviseur te raadplegen voor nadere informatie over de beschikbaarheid van producten en diensten in uw rechtsgebied.

U kunt meer vooruitzichten van Franklin Templeton Investments in uw inbox ontvangen. Schrijf in op de blog Beyond Bulls & Bears.

Voor tijdige beleggingstips kunt u ons volgen op Twitter @FTI_Belgium en op LinkedIn.

Wat zijn de risico’s?

Alle beleggingen gaan met risico’s gepaard, waaronder een mogelijk verlies van het ingelegde kapitaal. De waarde van beleggingen kan zowel dalen als stijgen en beleggers krijgen mogelijk niet het volledige ingelegde bedrag terug. Aandelenkoersen vertonen soms snelle en scherpe schommelingen als gevolg van factoren die een invloed hebben op individuele bedrijven, specifieke sectoren of bedrijfstakken, of op de algemene marktomstandigheden. Obligatiekoersen evolueren doorgaans in omgekeerde richting als rentevoeten. Wanneer de koersen van obligaties in een beleggingsportefeuille zich aanpassen aan een stijging van de rentevoeten, kan de waarde van de portefeuille dalen. Beleggingen in het buitenland houden speciale risico’s in, zoals wisselkoersschommelingen, een onstabiel economisch klimaat en politieke ontwikkelingen. Beleggingen in opkomende markten gaan gepaard met grotere risico’s die verband houden met dezelfde factoren, boven op de risico’s die verbonden zijn aan hun relatief geringe omvang, de lagere liquiditeit en het gebrek aan een gevestigd wettelijk, politiek, zakelijk en sociaal kader om effectenmarkten te ondersteunen.

____________________________________________________
1. The CBOE Market Volatility Index measures market expectations of near-term volatility conveyed by S&P 500 stock index option prices. Indexes are unmanaged, and one cannot directly invest in them. They do not include fees, expenses or sales charges. Past performance is not an indicator or a guarantee of future performance.