Beyond Bulls & Bears

Vast inkomen

Gevolgen Amerikaanse verkiezingen voor Europa: wat tal van waarnemers niet zien

De wereldwijde politieke onzekerheid teistert de wereldwijde beleggersgemeenschap al maanden. Nu de brexitbeslissing achter de rug is, verschuift de aandacht naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In dit blog bekijkt David Zahn, hoofd van European Fixed Income, Franklin Templeton Fixed Income Group, de mogelijke gevolgen voor de internationale markten wanneer duidelijk wordt wie weldra zijn intrek mag nemen in het Witte Huis. Hij suggereert onder andere dat een overwinning van Donald Trump in de presidentsverkiezingen van 8 november de koers van de brexitonderhandelingen volgend jaar wel eens zou kunnen veranderen. Ook bespreekt Zahn de recentste ontwikkelingen in het geplande Italiaanse referendum over de grondwet.

This post is also available in: Engels Frans Italiaans Duits Spaans Pools

Wat mij in het huidige beleggingslandschap opvalt, is dat de financiële markten zich vandaag door twee factoren laten leiden: het beleid van de centrale banken en de politiek. Op langere termijn blijven macro-economische fundamentals natuurlijk belangrijk, maar voorlopig is hun invloed op de markten slechts van bijkomstige aard.

Overal ter wereld volgen beleggers gespannen de ontwikkelingen in verband met de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Uit gesprekken die ik met beleggers en beleggingsprofessionals in Europa heb gevoerd, blijkt dat een overwinning van Donald Trump een aanzienlijke onmiddellijke impact op de markten van die regio’s zou kunnen hebben. Op basis van uitspraken van voor de verkiezingscampagne maken mensen zich immers zorgen over de beleidsbeslissingen van de Republikein als hij zou worden verkozen.

Er kan vooralsnog geen duidelijk gedetailleerd beeld van Trumps beleidsvisie worden geschetst, maar sommige waarnemers interpreteren een aantal van zijn verklaringen als antiglobalisering. Ook lijkt hij te hebben gezinspeeld op een te grote militaire betrokkenheid van de Verenigde Staten in het buitenland, wat erop zou kunnen wijzen dat hij overweegt om de rol van de VS in organisaties zoals de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO) terug te schroeven. Dit zijn alvast twee standpunten waarover vooral Europeanen zich zorgen maken.

Waarnemers onderschatten volgens mij het belang van de militaire steun die de Verenigde Staten aan Europa verleent, met name via de NAVO. Als Europa zou moeten voorzien in een eigen militair apparaat als vervanging voor de bijdrage die de Verenigde Staten leveren, dan zou dit aanzienlijke druk uitoefenen op de Europese landen. Veel van hen besteden momenteel immers slechts een relatief klein deel van het bruto binnenlands product (bbp) aan defensie.

Ook zouden er gevolgen kunnen zijn voor het andere belangrijke actuele politieke gespreksonderwerp: het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie (EU).

Op dit moment is het Verenigd Koninkrijk een van de weinige EU-lidstaten dat 2% van zijn bbp uitgeeft aan defensie. Als een regering-Trump schijnbaar geen belangstelling heeft om Europa militair bij te staan, dan zouden EU-ambtenaren wel eens hun best kunnen doen om ervoor te zorgen dat het Verenigd Koninkrijk een actieve rol blijft spelen.

Hoe de politieke kaarten na de presidentsverkiezingen van 8 november ook worden verdeeld, de brexitonderhandelingen met het Verenigd Koninkrijk zullen beleggers nog maanden en zelfs jaren bezighouden.

De Britse premier Theresa May heeft aangegeven dat zij van plan is om uiterlijk in maart 2017 Artikel 50 van het Verdrag van Lissabon in te roepen om het formele scheidingsproces in gang te zetten. Dat is vanuit mijn standpunt een merkwaardige keuze, want dat betekent dat er ingewikkelde politieke onderhandelingen moeten worden gevoerd net voor of terwijl er in Duitsland en Frankrijk belangrijke verkiezingscampagnes lopen.

Ik vraag mij af waarom een leider een dergelijk mogelijk slopend proces zou starten wetende dat twee van de belangrijkste leiders met wie zij zal moeten onderhandelen, nog ten minste de zes volgende maanden wel wat anders aan hun hoofd hebben dan de brexit, en mogelijk langer als er een nieuwe regering aan de macht komt die een nieuw binnenlands beleid wil invoeren.

Andersom is het volgens mij ook onwaarschijnlijk dat politieke kandidaten in Frankrijk of Duitsland de indruk willen wekken dat ze het de Britse onderhandelaars al te gemakkelijk maken. Het begin van de brexitgesprekken zou dus wel eens moeilijk kunnen worden.

De kans op een zogenaamde ‘harde brexit’ is volgens mij dan ook toegenomen. Concreet: een Verenigd Koninkrijk buiten de EU, zonder volledige toegang tot de eenheidsmarkt en zonder volledige toegang tot de douane-unie.

Een brexit zonder handelsovereenkomsten die het verlies van deze toegang tot de EU-markten compenseren, is volgens mij wellicht ongunstig voor de Britse economie, maar ook voor de Europese, gezien het handelsniveau tussen beide regio’s. Een Europese economie die gekenmerkt wordt door een trage groei kan het zich naar ons oordeel niet veroorloven om een dergelijke handelspartner te verliezen.

Er zijn al aanwijzingen dat de vrees voor het daadwerkelijke verloop van de brexit tot uiting komt in de evolutie van het pond sterling: vooralsnog daalde de munt doorgaans wanneer de kranten schreven dat de brexit harder zou kunnen tegenvallen dan de Britse regering hoopt. Ik meen dat het pond bij een ‘harde brexit’ nog verder zou kunnen dalen, en dat zou kunnen leiden tot een verdere versoepeling van het monetaire beleid.

Optimisten verwijzen naar de relatief positieve macro-economische indicatoren in het VK sinds het referendum van 23 juni om aan te tonen dat de zorgen over de brexit overdreven zijn. We moeten echter wel onthouden dat er in werkelijkheid nog niets is gebeurd. Het Verenigd Koninkrijk maakt nog steeds deel uit van de EU en betaalt alle kosten en geniet alle voordelen die dat lidmaatschap met zich meebrengt.

Het valt dan ook niet te verwachten dat de cijfers onmiddellijk een duik nemen. Markten en bedrijven weten dat er verandering op til is, en dat wordt weerspiegeld in rapporten over afnemende investeringen, maar in werkelijkheid zijn mensen gewoon bezig met hun alledaagse leven.

Moeten we rekening houden met ‘stille Trump-aanhangers’?

De houding van de financiële markten in de aanloop naar de Amerikaanse presidentsverkiezingen heeft merkwaardig veel weg van de periode net voor het Britse EU-referendum. Net als ze toen de mogelijkheid van een brexitbeslissing van de hand leken te hebben gewezen, lijken de markten nu in het algemeen uit te gaan van een overwinning voor Clinton, en menen ze dat de kans klein is dat Donald Trump de sleutels van het Witte Huis krijgt overhandigd, al is die kans groter dan eerst.

In tal van opiniepeilingen lijkt Clinton een voorsprong te hebben, maar uit ervaring met recente verkiezingen in andere delen van de wereld blijkt dat de steun voor Trump mogelijk niet goed in de pers wordt weerspiegeld omdat aanhangers van controversiële kandidaten hun steun misschien niet openlijk willen betuigen.

Dat is in Europa geen onbekend fenomeen. In Italië heet het de ‘Berlusconi-factor’, naar de voormalige Italiaanse premier Silvio Berlusconi. De flamboyante Berlusconi deed het in de aanloop naar de verkiezingen doorgaans slecht in de peilingen, maar behaalde uiteindelijk vaak een veel beter resultaat. Ook in het Verenigd Koninkrijk was de verrassende verkiezingsuitslag in 2015 toe te schrijven aan de zogenaamde ‘verlegen Tories’, die hun steun voor de centrumrechtse conservatieve partij in de peilingen verzwegen. Tegen alle peilingresultaten in sleepte de Conservatieve Partij vervolgens een onverwachte meerderheid in de wacht.

Beleggers wachten de uitslag van het Italiaanse grondwetreferendum af

We kunnen stellen dat de recent gehouden referenda in de wereld voor hun organisatoren nauwelijks de verhoopte resultaten hebben bereikt. Het valt nog af te wachten of het Italiaanse referendum over de grondwetshervorming van 4 december die ongelukkige traditie in stand houdt.

De laatste peilingen wijzen op een bijzonder nipt resultaat, maar kennelijk zijn er nog veel mensen die nog niet hebben besloten.

Ik heb onlangs wat tijd in Italië doorgebracht, en ik had de indruk dat veel mensen niet precies weten waar ze over stemmen. Iemand vertelde me: “We weten dat we stemmen over iets dat het systeem beter zou moeten maken, en dat zou moeten volstaan, want het huidige systeem werkt niet.”

Het probleem waar de Italiaanse premier Matteo Renzi, die het referendum heeft georganiseerd, mogelijk mee kampt, is dat kiezers hun beslissing baseren op hun houding ten aanzien van de regering, en dat een stem dus met andere woorden een vertrouwensstem voor hem vertegenwoordigt.

Renzi had aanvankelijk aangegeven te zullen aftreden indien hij het referendum verloor, maar daar lijkt hij inmiddels op terug te zijn gekomen, omdat het referendum naar eigen zeggen niet om hem gaat, maar om de verandering van het politieke systeem. Hij heeft verklaard om tot 2018 aan te willen blijven, ongeacht het resultaat van het referendum, maar dat zou volgens mij een onhoudbare situatie kunnen zijn. Als hij een aanzienlijk verlies lijdt, wordt het voor hem moeilijk om te blijven.

Vanuit een beleggingsstandpunt verwachten we dat Italiaanse obligaties onder druk blijven staan tot er enigszins duidelijkheid wordt geschept in deze politieke onzekerheid. Op dit moment is de risico-rendementsverhouding volgens ons negatief. Als Renzi het referendum verliest, dan zou het ons niet verbazen als Italiaanse obligaties in Europa zwakke prestaties leveren. In het andere geval verwachten we echter niet veel meer dan een geringe outperformance.

We verwachting dat de politieke factor de komende weken en maanden aan belang toeneemt. Politieke onzekerheid kan een invloed uitoefenen op het beleggerssentiment en op de wereldwijde economie. We zullen de situatie dan ook op de voet blijven volgen.

De verklaringen, meningen en analyses vertegenwoordigen het persoonlijke standpunt van de beleggingsbeheerders. Zij zijn enkel bedoeld ter algemene informatie en mogen niet worden beschouwd als individueel beleggingsadvies of als een aanbeveling of verzoek om enig effect te kopen, te verkopen of te houden, of enige beleggingsstrategie te volgen. Ze vormen geen juridisch of fiscaal advies. De informatie in dit document wordt verstrekt per de publicatiedatum en kan zonder kennisgeving veranderen, en is niet bedoeld als een volledige analyse van elk belangrijk feit over een land, regio, markt of belegging.

Er kunnen bij de opstelling van dit document gegevens van externe bronnen zijn gebruikt die niet onafhankelijk door Franklin Templeton Investments (‘FTI’) zijn gecontroleerd of bevestigd. FTI aanvaardt geen aansprakelijkheid voor verliezen die voortvloeien uit het gebruik van deze informatie, en de gebruiker dient zelf te bepalen in welke mate hij wil vertrouwen op deze verklaringen, meningen en analyses. Producten, diensten en informatie zijn mogelijk niet in alle rechtsgebieden beschikbaar en worden alleen door andere gelieerde ondernemingen van FTI en/of hun distributeurs aangeboden als dat door de lokale wet- en regelgeving wordt toegestaan. Gelieve uw eigen beleggingsadviseur te raadplegen voor nadere informatie over de beschikbaarheid van producten en diensten in uw rechtsgebied.

U kunt meer vooruitzichten van Franklin Templeton Investments in uw inbox ontvangen. Schrijf in op de blog Beyond Bulls & Bears.

Voor tijdige beleggingstips kunt u ons volgen op Twitter @FTI_Belgium en op LinkedIn.

Wat zijn de risico’s?

Alle beleggingen gaan met risico’s gepaard, waaronder een mogelijk verlies van het ingelegde kapitaal. De waarde van beleggingen kan zowel dalen als stijgen en beleggers krijgen mogelijk niet het volledige ingelegde bedrag terug. Aandelenkoersen vertonen soms snelle en scherpe schommelingen als gevolg van factoren die een invloed hebben op individuele bedrijven, specifieke sectoren of bedrijfstakken, of op de algemene marktomstandigheden. Obligatiekoersen evolueren doorgaans in omgekeerde richting als rentevoeten. Wanneer de koersen van obligaties in een beleggingsportefeuille zich aanpassen aan een stijging van de rente, kan de waarde van de portefeuille dalen. Beleggingen in het buitenland houden speciale risico’s in, zoals wisselkoersschommelingen, een onstabiel economisch klimaat en politieke ontwikkelingen.

 CFA® en Chartered Financial Analyst® zijn handelsmerken die eigendom zijn van CFA Institute.