De implicaties van de Amerikaanse verkiezingen voor de wereldwijde markten
november 29, 2016

This post is also available in: Engels, Vereenvoudigd Chinees, Frans, Italiaans, Duits, Spaans, Pools

Download PDF

De onzekerheid van de Amerikaanse verkiezingen is nu wel eindelijk achter de rug, maar we weten nog steeds niet of en hoe de campagneretoriek uiteindelijk zal leiden tot beleidsverschuivingen. Nu Donald Trump de presidentsverkiezingen heeft gewonnen, trachten de markten te bepalen wat dit resultaat betekent.  Stephen H. Dover, Chief Investment Officer van Templeton Emerging Markets en Franklin Local Asset Management, ziet meer volatiliteit, een mogelijk protectionistischer handelsbeleid – wat negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor de Amerikaanse economie – maar ook potentiële stimuli als gevolg van belastingverlagingen en hogere begrotingsuitgaven, die een zeker tegenwicht zouden kunnen bieden. In dit artikel onderzoekt hij deze en andere implicaties van een andere Amerikaanse regering voor de wereldwijde markten.

doverStephen H. Dover
Managing Director, Chief Investment Officer
Templeton Emerging Markets Group, Franklin Local Asset Management

De onzekerheid over de Amerikaanse verkiezingen is eindelijk achter de rug. Maar de economische gevolgen van Donald Trump als president van de Verenigde Staten zullen niet volledig duidelijk zijn tot we een onderscheid kunnen maken tussen campagnebeloften en werkelijke beleidsmaatregelen.  Intussen verwachten we dat de aandelenmarkten over het algemeen volatiel blijven, omdat bepaalde zaken nog uitermate onzeker zijn: met name het heel belangrijke handelsbeleid en de toekomstige samenstelling van het Federal Open Market Committee. Een belangrijk speerpunt van Trumps campagnebeloften op het vlak van binnenlands beleid was een soepeler begrotingsbeleid gebaseerd op infrastructuuruitgaven en werkgelegenheid, hetgeen de wereldwijde vraag zou kunnen stimuleren. Wat wel verontrustend zou zijn, is een stap in de richting van handelsprotectionisme, hoewel het volgens ons waarschijnlijk is dat Trump enkele van zijn extremere beleidslijnen op dit gebied zal loslaten. Als dergelijke beleidslijnen wel worden uitgevoerd, dan heeft deze verschuiving, weg van een op regels gebaseerd handelsregime, wellicht een bredere weerslag op de rest van de wereld. Dit zijn enkele van de belangrijkste algemene risico’s die de Verenigde Staten en andere landen in de hele wereld volgens ons zullen treffen:

  • hogere risicopremie als gevolg van de beleidsonzekerheid; markten worden mogelijk geconfronteerd met vlagen van optimisme en pessimisme;
  • kans op een protectionistischer handelsbeleid, dat echter mogelijk wordt gecompenseerd door stimuli uit belastingverlagingen en hogere begrotingsuitgaven;
  • exporteurs naar de Verenigde Staten zullen wellicht moeilijkheden ondervinden van een protectionistischer beleid;
  • strengere controles op immigratie en vrij verkeer van personen;
  • minder steun voor de huidige akkoorden over defensie en veiligheid (wat mogelijk aanzienlijke gevolgen heeft voor landen als Japan, Zuid-Korea en Taiwan)

Mogelijke steun voor de Amerikaanse groei

Aangezien de Republikeinse partij vóór de verkiezingen vooral de nadruk heeft gelegd op een groeibevorderend beleid, zou meer eensgezindheid in de uitvoerende en wetgevende macht in de Verenigde Staten de kans op betekenisvolle fiscale stimulusmaatregelen en reflatie moeten verhogen. Door het toenemende populisme in de Verenigde Staten zou de overheidssector naar onze mening ook meer moeten investeren in infrastructuurprojecten en andere vormen van uitgaven. Volgens ons is de kans nu dan ook groter dat de Amerikaanse regering een agressiever uitgavenbeleid zal voeren, nadat het begrotingsbeleid het grootste deel van de afgelopen acht jaar verkrappend is geweest. Het valt natuurlijk nog af te wachten hoe deze stimuli zullen worden betaald en wat de gevolgen zullen zijn voor het begrotingstekort. Dit expansieve begrotingsbeleid zou de inflatie in de Verenigde Staten wellicht stimuleren, wat volgens ons gunstig zou kunnen zijn voor bepaalde beleggingen.

  • Een hogere inflatie zou een verschuiving van obligaties naar aandelen tot stand kunnen brengen wanneer de beleidsrente het nulpunt eindelijk achter zich laat en er aan het lange uiteinde van de rentecurve voor Amerikaanse staatsobligaties eindelijk meer inflatierisico wordt ingeprijsd.
  • Vooral voor cyclische aandelen – onder andere uit sectoren die verband houden met infrastructuurprojecten, banken en harde grondstoffen – zou een hogere inflatie wellicht positief zijn.
  • De repatriëring van in het buitenland verdiende Amerikaanse bedrijfswinsten zou het sentiment ook kunnen opknappen, wat positieve gevolgen zou kunnen hebben voor tal van multinationals en markten in het algemeen, maar negatieve voor andere landen die momenteel gelden als belastingparadijs.

Implicaties voor de handel

De campagneretoriek van zowel Republikeinen als Democraten in de Verenigde Staten bevestigt ons dat het land een wereldwijde trend volgt, naar meer protectionisme en populisme en een toenemende afkeer van globalisering, wat ook bleek uit de beslissing van het Verenigd Koninkrijk om de Europese Unie (EU) te verlaten. Dit fenomeen blijft niet beperkt tot de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk. De Europese Commissie heeft al onderzocht hoe de eurozone zijn handel beter kan beschermen, eventueel door strengere handelsmaatregelen te introduceren, en op een recente EU-top in Brussel werd uitvoerig gesproken over een hoger niveau van handelsbescherming en defensie.

Het is belangrijk om op te merken dat de wereldwijde handel al van voor de verkiezingen achteruitgaat. De Wereldhandelsorganisatie heeft aanzienlijk gesnoeid in haar prognose voor de groei van de wereldhandel: van 2,8% in april tot nauwelijks 1,7% dit jaar, en de samengestelde jaarlijkse groei van de reële export en het reële bruto binnenlands product is gedaald van een piek van 3,5% tot 1%, wat wijst op een vertraging van de wereldwijde handel.[1]

Wij verwachten niet dat de nieuwe Amerikaanse regering een standpunt inneemt tegen vrijhandel. We verwachten dat de nadruk vooral op eerlijke handel zal liggen. De opstand van de kiezers tegen globalisering gaat volgens ons niet per se over handel, maar is veeleer een uiting van de focus op hogere lonen en meer werkgelegenheid.

Niettemin wordt het voor ons duidelijk dat grotere regionale handelsakkoorden tussen zowel ontwikkelde als opkomende markten in de toekomst veel minder waarschijnlijk zijn, aangezien de wederzijdse voordelen vaak te ver uit elkaar liggen om de kosten ervan te rechtvaardigen, vooral voor personen die werken in de getroffen sectoren en die hun baan aan de concurrentie kunnen verliezen. Wij zijn van oordeel dat er daardoor meer bilaterale handelsovereenkomsten tussen afzonderlijke landen nodig zullen zijn.

Impact op opkomende markten — en beleggingskansen 

Hoewel er op korte termijn enkele schokken zijn geweest, zouden meer Amerikaanse fiscale stimulusmaatregelen en een groeibevorderend beleid volgens ons positieve gevolgen met zich mee kunnen brengen voor tal van opkomende markten. Op langere termijn blijft de binnenlandse consumptie, door trends op het vlak van demografie en verstedelijking die al tientallen jaren spelen, de belangrijkste bepalende factor voor de groei van de opkomende markten.

Voor Aziatische landen in het algemeen lijken de gevolgen van de Amerikaanse verkiezingen in verschillende belangrijke opzichten vooral negatief te zijn. Het betreft onder meer een protectionistisch handelsbeleid, een strengere controle op immigratie en vrij verkeer van personen, minder steun voor huidige overeenkomsten op het vlak van defensie en veiligheid (wat vooral relevant is voor Japan, Zuid-Korea en Taiwan) en de kans dat kapitaal van Amerikaanse bedrijven naar de Verenigde Staten wordt gerepatrieerd in het kader van een inmiddels waarschijnlijk lijkende uitvoerige belastinghervorming. Toch zijn wij van oordeel dat opkomende markten nog steeds heel wat beleggingskansen te bieden hebben, aangestuurd door binnenlandse groei en hervormingen, bijvoorbeeld India en Indonesië.

Wat China betreft is de onzekerheid duidelijk toegenomen, voornamelijk over de mogelijke relaties tussen de VS en China inzake handel en veiligheid, gezien de verklaringen van Trump uit het verleden. Daar de Chinese import veel waarde genereert uit ingevoerde onderdelen, met name uit Japan, Zuid-Korea en Taiwan, zouden al die landen wellicht lijden onder een daling van de Chinese export.  Toch moet worden opgemerkt dat de bevoorradingsketen op langere termijn misschien wel kan verschuiven van China naar lidstaten van de Association of Southeast Asian Nations (ASEAN-regio),[2] maar het zou wel eens moeilijk kunnen zijn om de deskundigheid op het vlak van mechanische onderdelen buiten China op schaal te imiteren. Tegelijkertijd is het mogelijk dat China zich door druk van buitenaf nog sterker toelegt op binnenlandse consumptie, markthervormingen en innovatie. Los daarvan zou het door Trump gevoerde buitenlandse beleid in bepaalde opzichten juist gunstig kunnen zijn voor China, aangezien hij voorstander is van een minder sterke aanwezigheid in Azië-Pacific.

Elders zijn de Latijns-Amerikaanse markten in brede zin negatief beïnvloed door het nieuws van Trumps overwinning. Mexico was wat immigratie en handel betreft een speerpunt in Trumps campagne, en na de verkiezingen is de Mexicaanse peso sterk gedaald ten opzichte van de Amerikaanse dollar en heeft de Mexicaanse aandelenmarkt een flinke duik genomen. Wij zijn echter van oordeel dat het land goed wordt bestuurd en dat het voor Amerikaanse bedrijven over een geïntegreerde bevoorradingsketen beschikt. De aanvankelijke marktreactie op het resultaat van de Amerikaanse verkiezingen was dus misschien iets te negatief. Bovendien zijn de verwachtingen ten aanzien van grondstoffen (vooral metalen) al in sterke mate omgekeerd, wat wellicht gunstig zal zijn voor een aantal Latijns-Amerikaanse landen die rijk zijn aan grondstoffen.

Het is belangrijk om op te merken dat de binnenlandse vraag en hervormingen op lange termijn nog steeds bepalend zullen zijn voor de beleggingscategorie van de aandelen uit opkomende markten in het algemeen. India is daar een mooi voorbeeld van. Meer specifiek zijn de opkomende markten en hun respectieve aandelenmarkten de laatste tien jaar zelfs aanzienlijk veranderd, waardoor ze vaak minder afhankelijk zijn geworden van grondstoffen of goederenexport, en in grotere mate worden gedefinieerd door de groei van de binnenlandse consumptie, technologie en diensten. Voor beleggers in opkomende markten wordt er zo een gunstige beleggingscontext in stand gehouden. In ons huidige klimaat richten wij ons vooral op kansen die zich aandienen in de regio’s met een sterke binnenlandse groei en consumptie, en op bedrijven die omzet genereren in uiteenlopende geografische gebieden die in mindere mate zijn blootgesteld aan schadelijke (protectionistische) landspecifieke beleidslijnen die in de komende jaren kunnen ontstaan. Wat afzonderlijke bedrijven betreft, zien wij kansen in bedrijven die zich kunnen aanpassen aan de kostencurve en zo hogere marges kunnen realiseren. Bedrijven die proactief investeren in automatisering lijken bijvoorbeeld interessant, aangezien de arbeidskosten per eenheid bij een protectionistischer beleid wellicht zullen stijgen, en de marges van bedrijven die investeren in automatiseringsprocessen wellicht minder onder druk staan.

Het resultaat van de Amerikaanse verkiezingen doet denken aan de populaire uitdrukking ‘alle politiek is lokaal’, aangezien Trump op een onverwacht brede golf van steun kon rekenen uit tal van vervreemde, ontevreden gemeenschappen in het hele land. Het opmerkelijkste aan de recente verkiezingen is de mate waarin de toonaangevende pers het sentiment onder de kiezers verkeerd heeft ingeschat.  Voor alle analisten en beleggers is het een belangrijke les dat we in onze onderzoeken bijzonder voorzichtig te werk moeten gaan, en niet uitsluitend mogen vertrouwen op een beperkt aantal bronnen of op de algemene consensus, maar dat we informatie direct moeten vergaren. En daarom vertrouwen onze teams voor de opkomende markten niet op de populaire pers of op sell-sideanalisten. Zij zijn zelf actief in landen over de hele wereld en krijgen hun informatie uit de eerste hand. Ook een actief beheer heeft volgens ons een plaats in een dergelijk klimaat en kan voor beleggers extra rendement genereren.

Tot besluit: Trump als president brengt duidelijk een verhoogd risico met zich mee. Het is echter te vroeg voor een geloofwaardige analyse van de economische en politieke gevolgen van dit resultaat. Er zijn een aantal risicogebieden die wij op de voet zullen blijven volgen. Wij zijn van mening dat onze strategieën momenteel uitstekend gepositioneerd zijn om het hoofd te bieden aan de door ons vastgestelde risico’s. Ongeacht wat er vervolgens in de Verenigde Staten of elders in de wereld gebeurt, zijn wij ervan overtuigd dat elke situatie potentiële kansen inhoudt. Het is onze taak om die kansen te ontdekken.

U kunt meer vooruitzichten van Franklin Templeton Investments in uw inbox ontvangen. Schrijf in op de blog Beyond Bulls & Bears.

Voor tijdige beleggingstips kunt u ons volgen op Twitter @FTI_Global en op LinkedIn.

De verklaringen, meningen en analyses vertegenwoordigen het persoonlijke standpunt van de beleggingsbeheerder. Zij zijn enkel bedoeld ter algemene informatie en mogen niet worden beschouwd als individueel beleggingsadvies of als een aanbeveling of verzoek om enig effect te kopen, te verkopen of te houden, of enige beleggingsstrategie te volgen. Ze vormen geen juridisch of fiscaal advies. De informatie in dit document wordt verstrekt per de publicatiedatum en kan zonder kennisgeving veranderen, en is niet bedoeld als een volledige analyse van elk belangrijk feit over een land, regio, markt of belegging.

[1] Bron: Wereldhandelsorganisatie, september 2016. Er kan niet worden gegarandeerd dat schattingen, verwachtingen of prognoses werkelijkheid zullen worden.

[2] De Association of South East Asian Nations omvat Brunei Darussalam, Myanmar/Birma, Cambodja, Indonesië, Laos, Maleisië, de Filipijnen, Singapore, Thailand en Vietnam.

Er kunnen bij de opstelling van dit document gegevens van externe bronnen zijn gebruikt die niet onafhankelijk door Franklin Templeton Investments (‘FTI’) zijn gecontroleerd of bevestigd. FTI aanvaardt geen aansprakelijkheid voor verliezen die voortvloeien uit het gebruik van deze informatie, en de gebruiker dient zelf te bepalen in welke mate hij wil vertrouwen op deze verklaringen, meningen en analyses. Producten, diensten en informatie zijn mogelijk niet in alle rechtsgebieden beschikbaar en worden alleen door andere gelieerde ondernemingen van FTI en/of hun distributeurs aangeboden als dat door de lokale wet- en regelgeving wordt toegestaan. Gelieve uw eigen beleggingsadviseur te raadplegen voor nadere informatie over de beschikbaarheid van producten en diensten in uw rechtsgebied.

Wat zijn de risico’s?

Alle beleggingen gaan met risico’s gepaard, waaronder een mogelijk verlies van het ingelegde kapitaal. De waarde van beleggingen kan zowel dalen als stijgen en beleggers krijgen mogelijk niet het volledige ingelegde bedrag terug. Aandelenkoersen vertonen soms snelle en scherpe schommelingen als gevolg van factoren die een invloed hebben op individuele bedrijven, specifieke sectoren of bedrijfstakken, of op de algemene marktomstandigheden. Beleggingen in het buitenland houden speciale risico’s in, zoals wisselkoersschommelingen, een onstabiel economisch klimaat en politieke ontwikkelingen. Beleggingen in het buitenland houden speciale risico’s in, zoals wisselkoersschommelingen, een onstabiel economisch klimaat en politieke ontwikkelingen. Beleggingen in opkomende markten gaan gepaard met grotere risico’s die verband houden met dezelfde factoren, boven op de risico’s die verbonden zijn aan hun relatief geringe omvang, de lagere liquiditeit en het gebrek aan een gevestigd wettelijk, politiek, zakelijk en sociaal kader om effectenmarkten te ondersteunen.