Beyond Bulls & Bears

Groei aanzwengelen in Brazilië

Dit artikel is ook beschikbaar in: Engels Frans Italiaans

Tien jaar geleden werd Brazilië tot het elitegroepje van sterk opkomende landen gerekend, dat bekend werd als de ‘BRIC’-landen, naast Rusland, India en China. Die aanduiding van rijzende ster maakte zich waar tijdens de eerste helft van het afgelopen decennium, maar sindsdien kan Brazilië beter worden omschreven als een opkomende markt met een uitstekend potentieel waarvan de groeimotor echter vaak hapert of zelfs stilvalt. Langetermijnbeleggers in Brazilië houden de moed erin, omdat het fundamentele groeiverhaal overeind blijft en het land zich klaarmaakt om twee grootschalige internationale sportevenementen te houden, die aanleiding hebben gegeven tot een explosie van infrastructuurwerken om de verwachte vloedgolf van buitenlandse bezoekers op te vangen. Zal Brazilië klaar zijn wanneer de aftrap wordt gegeven? En, wellicht nog belangrijker voor de beleggers, kunnen deze evenementen en infrastructuurprojecten helpen om de groei in Brazilië een nieuwe start te bezorgen en de overheid tot een meer marktvriendelijk beleid te bewegen? Onze Braziliaanse Fixed Income Chief Investment Officer, Marco Freire, deelt zijn hoopvolle, maar daarom niet minder nuchtere, kijk.

Marco Freire
Marco Freire

Marco Freire
Vice President, Brazilian Fixed Income CIO, Portfolio Manager

Als gastland voor de 2014 FIFA Wereldbeker in juni en de Olympische Zomerspelen in 2016 staat Brazilië wereldwijd steeds sterker in de belangstelling. Het beeld dat de wereld te zien krijgt, oogt echter niet altijd even fraai. Hoewel Brazilië nauwelijks door de recessie werd getroffen in 2009 en zijn economie sterk opveerde in 2010, is er sindsdien een duidelijke vertraging geweest. Wij denken dat de aanzienlijke investeringen die nodig zijn voor de FIFA Wereldbeker en de Olympische Spelen de economie een stevige infrastructuurduw in de rug kunnen geven, maar er heerst tegenwoordig twijfel of sommige van de projecten op tijd klaar zullen zijn, en er zijn ook de veiligheidsproblemen. Ook de grootschalige protesten tegen corruptie, ontoereikende of niet-bestaande openbare diensten, en de stijgende kosten voor levensonderhoud zijn factoren waar rekening mee moet worden gehouden. Hoewel er inderdaad sprake is van een zekere verbetering in de infrastructuurontwikkeling van de grote steden, hebben de solide fundamenten van de Braziliaanse economie de afgelopen jaren wel lemen voeten gekregen. In een dergelijke context staan vooral de financiële activa in Brazilië onder druk, zeker nu de groeiverwachting is afgenomen, de munt sterk is gedaald en het lopende tekort van het land is toegenomen. Daarnaast is het beleggersvertrouwen aangetast door de onzekerheid over het overheidsbeleid en het stilaan toenemende interventionisme en protectionisme. Het beleggerssentiment tegenover Brazilië is ook niet vooruitgeholpen door de beslissing van de overheid om enorme belastingen terug te vorderen van een mijnbouwbedrijf en andere grote ondernemingen. Daarnaast wordt ook een uitspraak verwacht van het Hooggerechtshof van het land over de vraag of banken kunnen worden verplicht om hun cliënten terug te betalen voor verliezen die voortvloeien uit het overheidsbeleid van meer dan 20 jaar geleden. Deze uitspraak zou volgens ons een zware impact kunnen hebben op de Braziliaanse banken en de leenactiviteit kunnen afremmen.

Wat de toekomst betreft, denken wij dat de vertraging van de economische activiteit in Brazilië voorlopig nog zal aanhouden, zoals ook blijkt uit de recentste bedrijfsenquêtes en de strakkere financiële voorwaarden. Ondanks de groeivertraging in Brazilië heeft de centrale bank van het land toch haar beleidsrente moeten optrekken van een historisch lage 7,25% in 2012 naar 11,0% in april van dit jaar om de hardnekkige inflatie in te dijken. De beleggers maken zich ook zorgen over de aftakeling van de begrotingssituatie in het land, die Standard and Poor’s (S&P) ertoe aanzette om de rating van de Braziliaanse langetermijnschuld in maart te verlagen van BBB naar BBB-, al was deze downgrade wel verwacht en reeds in de markt verrekend. Maar al gaat de lopende rekening van het land achteruit, Brazilië blijft wel overschotten boeken die volstaan om zijn verhouding schuld tot bruto binnenlands product te stabiliseren. Eind februari lag die verhouding een stuk lager dan die van de Verenigde Staten en de meeste West-Europese landen, maar de kosten van de schuldendienstverplichtingen nemen wel toe.  

Ondanks deze negatieve factoren zijn er potentiële katalysatoren die in de toekomst domeinen van beleggingskansen zouden kunnen creëren. De Braziliaanse valutareserves blijven hoog ten opzichte van de schulden in buitenlandse valuta, en wij denken dat de waardedaling van de Braziliaanse real tegenover de US dollar zal aanhouden, wat gunstig zou kunnen zijn voor het lopend tekort (al zou het ook wel de inflatie kunnen aanwakkeren). Daarnaast zou de aanslepende impact van de groeivertraging gunstig kunnen uitvallen voor Braziliaanse kernobligaties, en de waarderingen ogen steeds aantrekkelijker. Wij denken dat de curve van de plaatselijke reële rente nog boven zijn evenwichtsniveau ligt, door de combinatie van de risico’s rond de houdbaarheid van de begroting en de binnenlandse economische onevenwichtigheden. Die risico’s (vooral de mogelijkheid van een oververhitting van de binnenlandse vraag en het lopende tekort van 3,69% van het bbp voor de 12 maanden tot februari[1]) zullen de komende jaren waarschijnlijk afnemen door de liquiditeitsverstrakking in de economie en een toename van de belastingdruk, die zouden kunnen uitmonden in een gunstig kader voor Braziliaanse obligaties.

Wij denken ook dat er heel wat opwaarts potentieel is voor het marktsentiment. Volgens ons is de Braziliaanse overheid zich er ongetwijfeld van bewust dat het beleid moet worden bijgestuurd om de inflatie in te dijken en de overheidsfinanciën weer gezond te krijgen. Omdat die zure appel problemen kan opleveren op korte termijn, zal het beleid waarschijnlijk pas na de presidentsverkiezingen van oktober marktvriendelijker en minder interventionistisch worden gemaakt. De regering is overigens reeds begonnen met het stilletjes wegwerken van een aantal beleidsexcessen, zoals blijkt uit het streven naar een primair saldo van 1,9% van het bbp en de geleidelijke vermindering van de kredietverstrekking bij de staatsbanken. Zelfs de herverkiezing van zittend president Dilma Rousseff zou gevolgd kunnen worden door aanpassingen die kunnen helpen om het beleggersvertrouwen te herstellen. De verstrakking van het begrotingsbeleid die wij voor de komende jaren verwachten en een afname van de onzekerheid op dit gebied zouden extra obligatiebeleggingskansen kunnen bieden door de aantrekkelijke risicopremies in de plaatselijke rentecurve. De Braziliaanse 5-jarige obligatie in plaatselijke valuta leverde 12,35% op per 7 april, wat aantrekkelijk lijkt in vergelijking met andere opkomende en ontwikkelde schuldmarkten in plaatselijke valuta.[2] Zo bedroeg de rente van de 5-jarige note in de Verenigde Staten 1,68%, 3,16% in Zuid-Korea en 5,1% in Mexico per 7 april.[3] Ook al trok de Braziliaanse centrale bank haar inflatievoorspelling voor 2014 op naar 6,1%, tegen een eerdere raming van 5,7%, wat volgens ons wel eens een positieve verrassing zou kunnen inhouden, toch blijft Brazilië een van de hoogste reële rentevoeten ter wereld aanbieden. 

De druk van de sociale bewegingen om de dienstverlening op het gebied van de gezondheidszorg, het onderwijs en het openbaar vervoer te verbeteren, zou ook een meevaller kunnen worden voor de binnenlandse bedrijven die actief zijn in deze sectoren. De markt heeft al grotendeels een somber economisch scenario ingecalculeerd voor de Braziliaanse economie, en iedere opklaring van deze baisseverwachtingen zou gunstig zijn voor bepaalde activaklassen, sectoren en aandelen. En wanneer de politieke en begrotingsonzekerheid wegebt, zouden de sterke punten van Brazilië als ’s werelds derde grootste voedselexporteur en een belangrijke aardolie-exporteur opnieuw hun gewicht in de schaal kunnen leggen. Brazilië kan ook bogen op een onderzoeksbasis van wereldklasse in biotechnologie en koolwaterstofexploratie in de diepzee, naast een aantal innovatieve binnenlandse bedrijven die sterk hebben geprofiteerd van de enorme uitbreiding van de middenklasse van het land tijdens de afgelopen 20 jaar.

Brazilië mag dan wel niet langer een van de favoriete opkomende markten zijn zoals vroeger, het pessimisme van vandaag lijkt overtrokken in het licht van de fundamentals, wat kansen biedt voor beleggers die verder kijken dan de rest.    

De verklaringen, meningen en analyses van Marco Freire zijn louter bedoeld ter informatie, zij mogen niet worden beschouwd als individueel beleggingsadvies of een aanbeveling om te beleggen in welke effecten dan ook of om welke beleggingsstrategie dan ook te gebruiken. Omdat markt- en economische omstandigheden snel kunnen veranderen, betreffen de opmerkingen, opinies en analyses de datum van dit document en kunnen zij zonder voorafgaand bericht veranderen. Dit document is niet bedoeld als een volledige analyse van alle wezenlijke feiten betreffende een land, regio, markt, sector, belegging of strategie.

Wat zijn de risico’s?

Alle beleggingen gaan met risico’s gepaard, waaronder mogelijk verlies van het ingelegde kapitaal. De waarde van beleggingen kan zowel dalen als stijgen en beleggers krijgen mogelijk niet het volledige ingelegde bedrag terug. Aandelenkoersen vertonen soms snelle en scherpe schommelingen als gevolg van factoren die een invloed hebben op individuele bedrijven, specifieke sectoren of bedrijfstakken, of op de algemene marktomstandigheden. Obligatiekoersen evolueren meestal in omgekeerde richting als rentevoeten. Dat betekent dat wanneer de rentevoeten stijgen, de obligatiekoersen doorgaans zullen dalen, en omgekeerd, als de rentevoeten dalen, de obligatiekoersen doorgaans zullen stijgen. Beleggingen in het buitenland zijn onderhevig aan bijzondere risico’s zoals koersschommelingen, economische instabiliteit en politieke ontwikkelingen. Deze factoren kunnen de risico’s van beleggingen op opkomende markten nog versterken.


 

[1] Bron: Banco Central do Brasil.

[2] Bron: © 2014 FactSet Research Systems Inc. Alle rechten voorbehouden. De informatie in dit document: (1) is eigendom van FactSet Research Systems Inc. en/of zijn content providers; (2) mag niet worden gekopieerd of gedistribueerd; en (3) is niet gegarandeerd nauwkeurig, volledig of tijdig. Noch FactSet Research Systems Inc., noch zijn content providers zijn aansprakelijk voor schade of verlies dat voortvloeit uit het gebruik van deze informatie.  

[3] Bron: Ibid.