Pośród byków i niedźwiedzi

Rosnący potencjał obligacji z krajów GCC

Ten artykuł dostępny jest także w: angielski chiński uproszczony holenderski francuski

Dzięki atrakcyjnym fundamentom sektora prywatnego i finansów publicznych, a także ambitnym planom długofalowego rozwoju, rynki instrumentów o stałym dochodzie w krajach należących do Rady Współpracy Krajów Zatoki Perskiej (GCC) szybko rosną, co potwierdza Mohieddine Kronfol, CIO ds. światowych rynków instrumentów Sukuk oraz instrumentów o stałym dochodzie z regionu MENA w Franklin Templeton. Mohieddine Kronfol uważa, że obligacje z krajów GCC stanowią atrakcyjną propozycję inwestycyjną dla wielu regionalnych inwestorów poszukujących możliwości optymalizacji regionalnych portfeli, jak i inwestorów globalnych pragnących zdywersyfikować swe ekspozycje na rynki papierów o stałym dochodzie. Poniższy artykuł zawiera więcej spostrzeżeń na temat rosnącego potencjału obligacji z krajów GCC, opartego na solidnych wskaźnikach zadłużenia i ratingach kredytowych.

Kronfol_Mohieddine_2011_05_19_BIOMohieddine (Dino) Kronfol

CIO ds. światowych rynków instrumentów Sukuk oraz instrumentów o stałym dochodzie z regionu MENA w Franklin Templeton

Od dziesięciu lat, kraje członkowskie GCC dywersyfikują swe gospodarki, zmniejszając ich zależność od węglowodorów. Dzięki wysokim cenom ropy naftowej, rządy krajów GCC mogą finansować potężne programy inwestycyjne napędzające wzrost sektorów innych niż te powiązane z ropą, a jednocześnie gromadzić zasobne rezerwy walutowe i utrzymywać wskaźniki zadłużenia na bardzo niskich poziomach. Obok dużych nakładów na edukację i infrastrukturę, wdrażane są zakrojone na szeroką skalę i generalnie przyjazne dla inwestorów reformy systemu regulacyjnego.

Skuteczna dywersyfikacja gospodarek GCC jest wyraźnie widoczna w ostatnich danych o wzroście gospodarczym, jak i prognozach rozwoju ekonomicznego. Według Międzynarodowego Funduszu Walutowego (MFW), podczas gdy wzrost sektorów powiązanych z ropą w krajach GCC wyniósł w 2013 r. zaledwie 0,9%, a w 2014 r. ma spaść do 0,4%, wzrost pozostałych sektorów ma wynieść w tym roku 5,7%, w porównaniu z 5,4% w 2013 r.[1]

Spodziewamy się dalszych potężnych inwestycji w edukację, nieruchomości mieszkaniowe i zakrojone na szeroką skalę projekty infrastrukturalne w krajach GCC, w ramach konsekwentnej stymulacji wzrostu sektorów niezwiązanych z ropą naftową. Organizacja targów World Expo 2020 w Dubaju oraz mistrzostw świata w piłce nożnej w Katarze w 2022 r. (które obecnie budzą poważne kontrowersje) będzie sprzyjać realizacji ważnych projektów infrastrukturalnych, które już są inicjowane w regionie. Według niektórych szacunków, pod koniec 2013 r. w tym regionie realizowane były projekty infrastrukturalne o łącznej wartości znacznie przekraczającej 2 bln USD. Dzięki możliwości finansowania takich projektów ze źródeł zewnętrznych, rządy krajów GCC dostrzegają korzyści płynące ze stymulowania ciągłego rozwoju krajowych rynków obligacji.

Inwestorzy interesujący się rynkami GCC muszą wziąć pod uwagę ryzyko geopolityczne. Niepokoje społeczne, z jakimi mieliśmy do czynienia na przestrzeni ostatnich dwóch lat, dotyczyły jednak przede wszystkim tych krajów z regionu Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej (MENA), które nie należą do GCC (np. Egiptu, Libii, Syrii, Tunezji czy Libanu). Większość spośród tych krajów (za wyjątkiem Libii) nie ma dużych zasobów węglowodorów, jakimi dysponują kraje członkowskie GCC. Co szczególnie istotne, niestabilna sytuacja na Bliskim Wschodzie nie powstrzymała obligacji i innych aktywów finansowych z krajów GCC przed wypracowaniem solidnych zwrotów w ostatnich latach. Przykładowo, dubajski indeks giełdowy DFM General Index poszedł w 2013 r. w górę o ponad 107%.[2]

chart 1

Kraje należące do GCC korzystają na wzrostach cen ropy towarzyszących okresowym nasileniom napięcia politycznego w regionie. Rynkom finansowym w tych krajach sprzyja także poczucie bezpieczeństwa, jaką zyskują inwestorzy dzięki świadomości powiązania kursów walut z USD, a także, co najważniejsze, radykalna poprawa fundamentów kredytowych w poszczególnych krajach od czasu poważnego kryzysu kredytowego w Dubaju w 2009 r. Dubaj skutecznie wykorzystał ożywienie gospodarcze do zmniejszenia swego zadłużenia, a agencja ratingowa Moody’s zmieniła w połowie listopada 2013 r. swą perspektywę dla systemu bankowego w Zjednoczonych Emiratach Arabskich (ZEA) z negatywnej na stabilną, przewidując, że wzrost gospodarczy i odbicie na rynku nieruchomości zredukują wolumen zagrożonych kredytów w perspektywie najbliższych 12-18 miesięcy.

Ze względu na poprawiającą się sytuację budżetową i ekonomiczną w regionie, większość obligacji korporacyjnych o ratingu inwestycyjnym i obligacji skarbowych emitowanych przez kraje członkowskie GCC to instrumenty stabilne, mające doskonałe wskaźniki kredytowe oraz, z co najmniej kilku powodów, oferujące możliwości dywersyfikacji, a tym samym optymalizacji portfeli inwestorów.[3]

Solidny wzrost, niskie zadłużenie

Jak już wspomniano, gospodarki sześciu krajów członkowskich GCC, tj. ZEA, Kataru, Kuwejtu, Bahrajnu, Arabii Saudyjskiej i Omanu, notują solidny wzrost i poprawę sytuacji finansowej. Kraje GCC skupiają zaledwie 11% populacji regionu MENA, ale jednocześnie generują połowę PKB tego regionu.[4] Wśród krajów GCC znajduje się Katar, który jest najbogatszym krajem na świecie pod względem PKB per capita, a także Arabia Saudyjska, będąca jednym z największych światowych producentów ropy naftowej. Cała grupa GCC generuje łącznie prawie 24% światowej produkcji ropy oraz dysponuje ok. 30% potwierdzonych zasobów ropy, według danych zawartych w „BP Statistical Review of World Energy”.[5]

Pomimo dużych wydatków rządowych w krajach GCC, dane MFW pokazują, że wskaźnik całkowitego zadłużenia budżetowego do PKB w tych krajach wynosił zaledwie 9,2% na koniec 2013 r.[6], co znacząco kontrastuje z analogicznymi wskaźnikami wielu największych gospodarek w innych częściach świata, sięgającymi lub wręcz znacznie przekraczającymi 100%. Wskaźnik zadłużenia rządowego brutto do PKB Omanu wynosił 7% na koniec 2013 r., a ten sam wskaźnik w Arabii Saudyjskiej i Kuwejcie był niższy niż 3%.[7] Ponadto, dane MFW wskazują także na nadwyżki na rachunkach obrotów bieżących w regionie GCC.[8]  Według prognoz, skumulowane rachunki obrotów bieżących nadal będą wysokie,[9] podobnie jak rezerwy walutowe.Solidne profile finansowe skłoniły agencję ratingową Moody’s do podniesienia ratingów obligacji skarbowych pięciu spośród sześciu państw członkowskich grupy GCC (oprócz Bahrajnu) do poziomu A1 lub wyższego na przestrzeni minionej dekady.[10] Co więcej, ponieważ kursy ich walut są powiązane z dolarem amerykańskim, kraje GCC były generalnie odporne na zawirowania na rynkach walutowych, które miały ostatnio niekorzystny wpływ na liczne rynki wschodzące.

chart 2chart 3

Rosnąca płynność i niska korelacja

Innym powodem, dla którego inwestorzy powinni zainteresować się obligacjami z krajów GCC jest, naszym zdaniem, fakt, że rynek ten staje się coraz głębszy i bardziej płynny, wraz z wyjątkowo dynamicznym wzrostem od początku stulecia.  Wartość emisji obligacji konwencjonalnych oraz obligacji typu „Sukuk” (instrumentów zgodnych z prawem szariatu) w krajach GCC rośnie w tempie ok. 25% rocznie nieprzerwanie od dziesięciu lat i w 2012 r. sięgnęła 42,8 mld USD, by następnie minimalnie spaść w 2013 r.[11] Szczególnie warty zainteresowania jest wzrost emisji papierów Sukuk, które w 2013 r. stanowiły ponad połowę wszystkich papierów dłużnych wyemitowanych w krajach GCC. Instrumenty Sukuk pozbawione są elementu odsetkowego, a w zamian oferują zysk oraz zabezpieczenie w postaci nieruchomości lub innych rzeczywistych aktywów. Wzrost rynku tych papierów obrazuje skalę rozwoju zachodzącego w krajach GCC.

Ponadto, obligacje z krajów GCC wykazują niewielką korelację z wiodącymi światowymi indeksami akcji i instrumentów o stałym dochodzie. Analizy Morningstar wskazują na niską/umiarkowaną korelację z obligacjami z rynków wschodzących, akcjami światowymi, surowcami oraz akcjami z regionu MENA.[12] Dlatego, naszym zdaniem, obligacje z krajów GCC oferują atrakcyjną kombinację wysokich stóp wzrostu gospodarczego oraz wysokiego poziomu bezpieczeństwa.

Dobrze dokapitalizowane banki

Banki w krajach GCC notują dynamiczny wzrost i stają się coraz bardziej złożonymi organizacjami, przede wszystkim dzięki szybko rosnącym wolumenom kredytów i lokat, zakrojonym na szeroką skalę planom rozwojowym, jak również działaniom związanym z modernizacją i zwiększeniem efektywności regulacji. Uważamy, że takie trendy będą miały korzystny wpływ na ratingi jakości kredytowej w średniej perspektywie.

W szczególności, systemy bankowe w krajach GCC charakteryzują się generalnie wysoką kapitalizacją i umiarkowanymi poziomami aktywów zagrożonych oraz korzystają z silnego rządowego wsparcia – państwowi udziałowcy dowodzili już w przeszłości swojej gotowości do interweniowania w trudnych momentach poprzez różne dostępne kanały (takie jak bezpośrednie zastrzyki kapitału, linie płynnościowe czy kredyty udzielane przez banki centralne). Naszym zdaniem, systemy bankowe w krajach GCC dobrze wypadają w ogólnym porównaniu z ich odpowiednikami na innych rynkach wschodzących i mają marże zapewniające im większą odporność, a ich kluczowe wskaźniki kapitalizacji są generalnie wyższe niż poziomy wymagane przez odpowiednie regulacje.

Dynamiczny rozwój rynku

Dane dotyczące ostatnich emisji obligacji przysłaniają znaczące poziomy zadłużenia emitowanego każdego roku w formie kredytów konsorcjalnych. Przy wartości znacznie przewyższającej 200 mld USD, regionalne rynki papierów dłużnych osiągnęły „masę krytyczną” i przypuszczamy, że czynniki wspierające ten proces odpośredniczenia (tj. zapewnienia zgodności z wymogami Bazylei III oraz dążenia przedsiębiorstw do dywersyfikacji źródeł finansowania) utrzymają się w średniej perspektywie i będą dalej wspierać wzrost rynku pierwotnego i pogłębianie się rynku wtórnego.

Emitenci obligacji korporacyjnych spoza sektora finansowego, czyli przede wszystkim podlegające rządowym wpływom rentowne spółki o mocnych fundamentach, realizują coraz bardziej ambitne plany inwestycji w rozwój i środki trwałe, które nie są zgodne z aktualnym etapem rozwoju rynków kapitałowych w krajach GCC, co jest kolejnym powodem, by wierzyć, że regionalne rynki kapitałowe mają przed sobą okres dynamicznego sekularnego wzrostu.  Już teraz coraz więcej prywatnych przedsiębiorstw z krajów członkowskich GCC wchodzi na rynek, stymulując rozwój rynku wysokodochodowych korporacyjnych papierów dłużnych.

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę skalę rozwoju krajów GCC, szczególnie w zestawieniu z problemami, z jakimi zmaga się wiele rynków rozwiniętych i wschodzących, z entuzjazmem patrzymy w przyszłość regionalnych rynków obligacji, która, naszym zdaniem, rysuje się w jasnych barwach. Uważamy, że inwestorzy interesujący się obligacjami z krajów GCC mogą liczyć na niezmiennie solidne warunki makroekonomiczne, względnie mniejszą zmienność i niższą korelację z kluczowymi segmentami rynku instrumentów o stałym dochodzie, jak również dalszy rozwój i wzrost rynku obligacji.

Komentarze, opinie i analizy Mohieddine’a Kronfola są przedstawione wyłącznie w celach informacyjnych i nie stanowią indywidualnych porad inwestycyjnych ani zachęty do zainwestowania w jakiekolwiek papiery wartościowe czy stosowania jakiejkolwiek strategii inwestycyjnej. Biorąc pod uwagę zmienność warunków rynkowych i ekonomicznych, wszelkie komentarze, opinie i analizy są w pełni aktualne wyłącznie w dniu ich publikacji i mogą ulec zmianie bez odrębnego powiadomienia. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie nie stanowią kompletnej analizy wszystkich istotnych faktów dotyczących jakiegokolwiek kraju, regionu, rynku, branży, inwestycji czy strategii inwestycyjnej.

Wszelkie inwestycje wiążą się z ryzykiem, włącznie z ryzykiem utraty zainwestowanego kapitału. Wartość inwestycji może rosnąć lub spadać i istnieje ryzyko utraty części zainwestowanych środków.

Ceny obligacji generalnie poruszają się w kierunku przeciwnym do kierunku zmian stóp procentowych. Gdy zatem rynkowe ceny obligacji utrzymywanych w portfelu będą korygowane pod wpływem podwyżek stóp procentowych, wartość portfela może pójść w dół. Inwestowanie w instrumenty zagraniczne wiąże się z dodatkowym ryzykiem, np. dotyczącym wahań kursów wymiany, niestabilności gospodarczej czy zmian na arenie politycznej. Inwestycje na rynkach wschodzących obarczone są większym ryzykiem wynikającym z powyższych czynników, oprócz typowych dla nich ryzyk związanych z względnie niewielkimi rozmiarami, mniejszą płynnością i brakiem odpowiednich ram prawnych, politycznych, biznesowych i społecznych dla rynków papierów wartościowych. Takie inwestycje zawsze mogą podlegać wzmożonym wahaniom wyceny rynkowej.



[1] Źródło: MFW, „Regionalne perspektywy ekonomiczne: Bliski Wschód i Azja Środkowa”, załącznik zawierający dane statystyczne, Tabela nr 3. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, maj 2014 r.

[2] Źródło: © 2014 FactSet Research Systems Inc. Wszelkie prawa zastrzeżone. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie: (1) stanowią własność FactSet Research Systems Inc. i/lub podmiotów dostarczających dane FactSet Research Systems Inc.; (2) nie mogą być powielane ani rozprowadzane oraz (3) mogą nie być precyzyjne, kompletne lub aktualne. FactSet Research Systems Inc. ani podmioty dostarczające dane FactSet Research Systems Inc. nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody lub straty wynikające z jakiegokolwiek wykorzystywania tych informacji. Wyniki historyczne nie gwarantują wyników przyszłych. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w Załączniku.

[3] Dywersyfikacja nie gwarantuje zysków ani nie eliminuje ryzyka strat.

[4] Źródło: Źródło: MFW, „World Economic Outlook”, kwiecień 2013 r. © 2014 Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Wszelkie prawa zastrzeżone. © 2014 Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Wszelkie prawa zastrzeżone.

[5] Źródło: BP, „Statistical Review of World Energy” (przegląd statystyczny światowego rynku energetyki), czerwiec 2013 r.

[6] Źródło: MFW, „Regionalne perspektywy ekonomiczne: Bliski Wschód i Azja Środkowa”, załącznik zawierający dane statystyczne, Tabela nr 16. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, maj 2014 r.

[7] Ibid.

[8] Źródło: MFW, „Regionalne perspektywy ekonomiczne: Bliski Wschód i Azja Środkowa”, załącznik zawierający dane statystyczne, Tabela nr 20. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, maj 2014 r.

[9] Źródło: MFW, „Regionalne perspektywy ekonomiczne: Bliski Wschód i Azja Środkowa”, załącznik zawierający dane statystyczne, Tabela nr 22. Międzynarodowy Fundusz Walutowy, maj 2014 r.

[10] Źródło: FactSet. © 2014 FactSet Research Systems Inc. Wszelkie prawa zastrzeżone. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie: (1) stanowią własność FactSet Research Systems Inc. i/lub podmiotów dostarczających dane FactSet Research Systems Inc.; (2) nie mogą być powielane ani rozprowadzane oraz (3) mogą nie być precyzyjne, kompletne lub aktualne. FactSet Research Systems Inc. ani podmioty dostarczające dane FactSet Research Systems Inc. nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody lub straty wynikające z jakiegokolwiek wykorzystywania tych informacji. Wyniki historyczne nie gwarantują wyników przyszłych.

[11] Źródło: Bloomberg LP, dane na dzień 31 grudnia 2013 r.

[12] Źródło: © 2014 Morningstar. Wszelkie prawa zastrzeżone. Informacje zawarte w niniejszym dokumencie: (1) stanowią własność Morningstar i/lub podmiotów dostarczających dane Morningstar; (2) nie mogą być powielane ani rozprowadzane oraz (3) mogą nie być precyzyjne, kompletne lub aktualne. Morningstar ani podmioty dostarczające dane Morningstar nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za jakiekolwiek szkody lub straty wynikające z jakiegokolwiek wykorzystywania tych informacji. Wyniki historyczne nie gwarantują wyników przyszłych. Więcej informacji na ten temat można znaleźć w Załączniku.